Temiz Hava Hakkı Platformu: Türkiye hava kirliliğinde 10’uncu sırada

Temiz Hava Hakkı Platformu: Türkiye hava kirliliğinde 10’uncu sırada

Temiz Hava Hakkı Platformu’nun raporuna göre Türkiye, hava kirliliği ve erken ölümlere sebep olan kükürtdioksit emisyonunda 10’uncu sırada yer alıyor.

––––––––––––––––––––––––––––––––– 20. 8. 2019 ––––––––––––––––––––––––––––

emiz Hava Hakkı Platformu’nun raporuna göre 2018’de Türkiye’deki 81 ilin 56’sı uluslararası standartlar açısından kirli hava soludu. Hava kalitesi en kötü şehirler Kahramanmaraş, Iğdır ve Mersin. Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre tek temiz havalı il ise Ardahan.

Ağustos ayı başında Birleşmiş HMilletler, Dünya Sağlık Örgütü (DSO), Birleşmiş Milletler Çevre Programı ile iklim ve Temiz Hava Koalisyonu temiz hava konusunda çağrı yaptı.

Açıklamada ‘Temiz Hava Girişimi’ adındaki yeni oluşum duyurulurken, BM Genel Sekreteri’nin İklim Eylem Zirvesi Özel Temsilcisi Luis Alfonso de Alba, iklim ve hava kirliliği krizlerinin aynı sebeplerden kaynaklandığını ve birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Greenpeace Hindistan’ın NASA Ozon Görüntüleme Aracı’ndan faydalanarak hazırlanan raporda, 2018 yılında asit yağmurları ve erken ölümlere sebep olan kükürtdioksit emisyonunun en yüksek 10 ülke sırasıyla şöyle:

1.Hindistan
2. Rusya
3. Çin
4. Meksika
5. İran
6. Suudi Arabistan
7. Güney Afrika
8. Ukrayna
9. ABD
10. Türkiye

‘Erken ölümlere ve hastalıklara yol açıyor’

Türkiye’de kükürtdioksit emisyonunun yüzde 90’ının kömür kaynaklı olduğu belirtilen raporda, hava kirliliğinin sebep olduğu sağlık sorunlarına dikkat çekildi.

Raporda şu ifadeler yer aldı: “Kömürlü termik santrallar ve fosil yakıt kullanan sanayiler insan kaynaklı kükürtdioksit emisyonlarının üçte ikisinden sorumlu. Hava kirliliği yaratan kükürtdioksit, ölümlere ve hastalıklara yol açan maddeler arasında yer alıyor.”

Temiz Hava Hakkı Platformu bileşenlerinden Halk Sağlığı Uzmanları Derneği temsilcisi Dr. Melike Yavuz da “Tüm kirletici limitlerinin Dünya Sağlık Örgütü’nün limitleri ile uyumlu hale getirilmesi için mevzuat düzenlemesinin tamamlanmasını ve bu limitlerin işletmedeki sanayi tesisleri için istisnasız uygulanmasını talep ediyoruz” dedi.
Hürriyet gazetesinden Ece Çelik’in haberine göre, Türkiye’de ise Temiz Hava Hakkı Platformu dört yıldır bu konuyla ilgili bilimsel veri üretiyor ve temiz hava hakkı için savunuculuk yapıyor.

TEMA, Greenpeace, Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF), Yeşil Düşünce Derneği, Sağlık ve Çevre Birliği, Halk Sağlığı Uzmanlan Derneği (HASUDER), Türk Nöroloji Derneği’nin de aralarında bulunduğu 16 sivil toplum kuruluşunun girişimleriyle oluşturulan platform bu sene bir yıllık bir çalışmanın sonucu olarak hava kirliliği ve sağlık etkilerini ortaya koyan ‘Kara Rapor’ yayımladı. Raporda, 2016-2017 ve 2018 yılları mercek altına alındı.

SOLUNUM YOLUYLA KANA VE KALBE GİRİYOR

2013 yılında DSÖ hava kirliliğini kanser yapıcı maddeler arasına eklendiğini belirten Temiz Hava Hakkı Platformu HASUDER temsilcisi Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, en az sigara kadar tehlikeli bir durumla karşı karşıya olduğunu söylüyor.

Kirli havadan kaçışın mümkün olmadığını belirten Prof. Dr. Çağlayan, “Hava kirliliğinin akciğer, kalp hastalıklarında çok önemli rol oynadığını, çocuklarda nörolojik bozukluklara sebep olduğunu biliyoruz. Havada yer alan maddeler belli limitlerde olmalı. Havanın içerisinde çözülmüş şekilde bulunan maddeler, havada bulunan asılı kalan tozlar bulunuyor. Bunların büyüklüğü çok önemli. Bu maddelere 10 mikronun üzerindeyse hapşırık ve öksürükle bunları atabiliyoruz. Ancak 10 mikronun altındaysa bu nefesimize giriyor. 2.5 mikron boyutundaki toz ise solunum vasıtasıyla kana, kalbe kısaca tüm vücuda giriyor” diye uyarıyor.

Partiküler kirliliğin çok yaygın olduğunu belirten Çağlayan, “Türkiye’de hava kalitesi kontrol yönetmeliğinde DSÖ’nün belirlediğine göre daha yüksek hava kirliliğine izin veriliyor. Kirlilik göstergeleri için örgütün limitleri esas alınmalı” diyor.

DSÖ: Dünya nüfusunun yüzde 92’si kirli hava soluyor

Dünya Sağlık Örgütü, insanların yüzde 92’sinin hava kirliliği bulunan bölgelerde yaşadığını açıkladı. Hava kirliliğin en yüksek olduğu yerler güneydoğu Asya, doğu Akdeniz ve batı Pasifik bölgeleri. Dünya Sağlık Örgütü’nün raporuna göre her yıl yaklaşık 3 milyon insanın ölümü hava kirliliğinden kaynaklanıyor. Fosil yakıt kullanımının havadaki zehirli parçacık oranını artırdığı; kalp krizi, felç ve akciğer kanseri gibi hastalıklara yol açtığı tespit edildi.

RAKAMLARLA HAVA KİRLİLİĞİ

– Türkiye’de 2017 yılında hava kirliliği trafik kazalarının 7 kati can aldı.

– 2018’de hava kalitesi ulusal sınır ve değerlerine göre değerlendirildiğinde 81 ilin yüzde 56’sı kirli hava soludu.

– 2017’de hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği kılavuz değerlere indirilseydi Türkiye’de yaşanan ölümlerin yaklaşık yüzde 13’ü engellenebilirdi.

– 2018’de hava kalitesi en kötü il Kahramanmaraş olarak belirlendi. Kahramanmaraş’ı Iğdır ve Mersin takip etti.

– 2018’de Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre tek temiz il Ardahan’dı.

– 2017’de hava kirliliğine bağlı yaşanan ölüm sayısının en fazla olduğu ilk üç il Istanbul, Bursa, ve Ankara.