Türkiye’de son 50 yılda 36 göl kurudu

Türkiye’de son 50 yılda 36 göl kurudu

Küresel ısınma, çevre kirliliği ve bunun dışındaki insan kaynaklı pek çok etken nedeniyle su kaynakları her geçen gün azalıyor. Yarım asır içinde 36 göl kurudu. Geri kalan az sayıda göl ise kuruma riski altında. Uzmanlar risk altındaki diğer göllerin de kurumaması için acil önlem planı çağrısı yapıyor.

––––––––––––––––––––––––––––– 15. 04. 2019 –––––––––––––––––––––––––––––

üresel ısınma, çevre kirliliği ve bunun dışındaki insan kaynaklı pek çok etken nedeniyle su kaynakları her geçen gün azalıyor. Özellikle Türkiye’nin güneyinde ve orta kesimlerinde yer alan çok Burdur, Isparta, Antalya, Afyonkarahisar ve Konya’nın güneyindeki Göller Bölgesi kuruma riskiyle karşı karşıya.

Uzmanlar aşırı su kullanımı ve beslendikleri derelere yapılan barajlar, atık suların yol açtığı ötrofikasyon ve son yıllarda bunlara eklenen iklim değişikliği Anadolu’nun göllerini tehdit ediyor. Dünyada kullanılan su miktarı 1900’lü yıllarda 500 milyar metreküp seviyesindeyken, 2025’te bu oranın 10 katı artacağı tahmin ediliyor.

Burdur’da 1960’lı yıllarda 14 olan doğal göl sayısı bugün 5’e indi.

Salda Gölü ile ilgili görsel sonucu

Yarım asır içinde 36 göl kurudu. Geri kalan az sayıda göl ise kuruma riski altında.

Son yıllarda yerli ve yabancı turistlerin gözdelerinden olan ve Türkiye’nin Maldivleri olarak bilinen Salda Gölü, geçtiğimiz günlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇK) ilan edildi. Aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ÖÇK ilan edilen Salda Gölü kıyısında 300 bin metrekarelik bir alanda Millet Bahçesi yapılacağı da açıklandı. Doğal Sit alanı olan Salda Gölü’ndeki bu değişiklik tartışmalara neden oldu. Uzmanlar bu değişikliklerle gölün ekolojik yapısının bozulacağını belirtiyor. Göl aynı zamanda kirlilikle de mücadele ediyor.

Türkiye’nin en büyük ikinci tatlı su gölü olan Eğirdir Gölü’ndeki su seviyesindeki azalma da tedirgin edici boyutta.

Bunun dışında çok sayıda kuruma riski altındaki göl için uzmanlar acil eylem planına geçilmesi konusunda uyarıyor.

İşte o göllerden bazıları:

Göller Bölgesi ile ilgili görsel sonucu

Göller Bölgesi

Türkiye’de birçok gölün bir arada bulunması nedeniyle ‘Göller Bölgesi’ olarak bilinen bölgede bazı göller kurudu bazıları da kurumaya yakın durumda. Uzmanlar acil önlem alınmaması durumunda geri kalan göllerin de kuruyacağı konusunda uyarıyor.

Acıgöl, Afyonkarahisar-Denizli

Acıgöl

Afyonkarahisar / Acıgöl, 41,34 km² – 41,5 km² arasındaki yüz ölçümü ile Denizli’nin en büyük gölüyken, şu sıralar kuruma riski altında. Geçmişte yapılan barajlar ve tahliye kararları gölün su seviyesinde ciddi düşüşe neden oldu. Bu durum gölden beslenen çevre alanları da tehlikeye soktu.

Akşehir Gölü, Konya

Akşehir Gölü

Konya / Nasreddin Hoca’nın ‘maya çaldığı’ göl olarak bilinen Akşehir Gölü, yanlış sulama ve uygulamalar yüzünden kurudu. 2009’da artan yağışlar sonrasında gölün açık su alanında flamingolar yeniden sürüler oluşturmaya başlamıştı. Ancak sazlık alanlar yeniden kurudu ve flamingolar bir daha gelmedi.

Avlan Gölü, Antalya

Avlan Gölü

Antalya / Denizden yüksekliği 1030 metre olan Avlan Gölü’nün büyüklüğü 850 hektar. Göl 1970’li yıllarda tarım arazisi elde etmek için kurutulmuştu ama 2001’de yeniden su verilmeye başlandı. Ancak artık Avlan Gölü’nün büyük bir bölümü kurudu ve bir futbol sahası kadarı kaldı.

Burdur Gölü, Burdur

Burdur Gölü

Türkiye’nin en derin göllerinden biri olan Burdur Gölü’nün su seviyesindeki azalma geri dönülemez seviyelerde. Yapılan açıklamalar gölün geçmişte sahip olduğu suyun üçte birini kaybettiğini gösteriyor.

Ä°lgili resim

Eber Gölü

Afyonkarahisar / Göller Yöresi’nde olan ve göçmen kuşların göç yolu üzerinde olan Eber Gölü, kendisini besleyen su kaynaklarının kesilmesi nedeniyle tamamen kurudu.

Eğirdir Gölü, Isparta

Eğirdir Gölü

Isparta / Türkiye’nin ikinci en büyük tatlı su gölü olan Eğirdir Gölü de kurumaya yakın göllerden biri. Aynı zamanda birinci derecede içme suyu kaynağı olan gölde, son yıllarda sondaj kuyularının da etkisiyle aşırı su kaybı yaşandı. Eğirdir Gölü’nün, 520 kilometrekarelik yüzey alanı 445 kilometrekareye, ortalama su seviyesi de 16 metreden 6-7 metreye kadar düştü.

Ereğli Sazlıkları, Konya

Ereğli Akgöl Sazlıkları

Konya / Kuruyan göllerden biri de Ereğli Akgöl Sazlık alanı. 1960’lı yıllarda gölün 162 kilometrekarelik bölümü sıtma ile mücadele ve tarım toprağı elde etmek için kurutuldu. Göl, kurumadan önce 250 çeşit kuşa barınma ve üreme olanağı sağlıyordu.

Kuyucuk Gölü ile ilgili görsel sonucu

Kuyucuk Gölü

Kars / Kuş Cenneti olarak da bilinen Kars’ın Arpaçay ilçesindeki Kuyucuk Gölü tamamen kurudu. Zamanında 230’un üzerinde kuş türünün tespit edildiği göl, her yıl ekim ayının sonu kasım ayının ilk haftasında yaklaşık 40 bin göçmen kuşu ağırlıyordu.

Ladik Gölü ile ilgili görsel sonucu

Ladik Gölü

Samsun / Geçtiğimiz yıl su seviyesinin 4 buçuk metreden 80 santimetreye düştüğü Ladik Gölü’nün de önlem alınmadığı takdirde kuruyacağı belirtiliyor.

Marmara Gölü, Manisa

Marmara Gölü

Manisa / İlkim değişikliği ve yanlış uygulamalar nedeniyle kuruma tehlikesi olan göllerden biri de Marmara Gölü. Gölün su seviyesi 1990’lı yıllardan beri azalıyor.

Meke Gölü, Karaman

Meke Gölü

Karaman / “Dünyanın Nazar Boncuğu” olarak bilinen Meke Gölü, yeraltı sularının bilinçsiz kullanımı ve kuraklık nedeniyle neredeyse tamamen kurudu.

Salda Gölü ile ilgili görsel sonucu

Salda Gölü

Burdur / “Türkiye’nin Maldivleri” olarak bilinen Salda Gölü’nde su kaynağına yapılan sulama amaçlı göletler ve çevresel etkiler nedeniyle kuraklık başladı. Aynı zamanda yeni alınan kararlarla da gölün ekolojik yapısının bozulacağı konusunda uyarılar yapılıyor.

Seyfe Gölü, Kırşehir

Seyfe Gölü

Kırşehir / 200’den fazla kuşun yaşam alanı olan Seyfe Gölü de kuraklıkla karşı karşıya olan göllerden biri.

Terkos Gölü, İstanbul

Terkos Gölü

İstanbul / İstanbul’un en önemli içme su kaynaklarından biri olan Terkos Gölü, yanlış yapılaşma ve şehirleşmenin artmasıyla kuruma riski altına girdi.

Uyuz Gölü, Konya

Uyuz Gölü

Konya / Tatlı su gölü olan Uyuz Gölü çevredeki kuşlar için bir üreme alanı. 2005 yılındaki bir yangında çevredeki tüm sazlıklar yandı. Bunun dışında bölgede sık sık yangın olması da doğal ortamı tehdit eden bir başka durum. Uyuz Gölü de önlem alınmazsa kuruma riski altındaki göllerden biri.

Yarışlı Gölü, Burdur

Yarışlı Gölü

Burdur / Yarışlı Gölü’nün büyük bölümü, yeteri kar ve yağmur yağmayınca kurumaya başladı. Göl aynı zamanda, göçmen kuşların konaklama ve üreme yeri.

Hotamış Sazlığı, Konya

 Hotamış Sazlığı

Konya Hotamış Sazlığı, Konya ve Karaman il sınırlarında. Hotamış beldesi ve Çumra ilçesi arasında, Konya Kapalı Havzası’nın güneyinde bulunuyor. Güneyinde volkanik Karadağ yer alıyor. Alan geçmişte bölgedeki en büyük sazlık alanlardan biriydi, güneyinde Süleymanhacı adlı küçük tuzlu su gölüne ve Hotamış Gölü’ne sahipti. Hotamış Sazlığı doğal sit alanı, önemli kuş alanı ve önemli doğa alanı. Ama tüm bu özelliklerine rağmen günümüzde tamamıyla kurutulmuş ve restorasyon aşamasına gelmiş durumda.

Eşmekaya Sazlıkları, Aksaray

Eşmekaya Sazlıkları

Aksaray kurudu. Özellikle yeraltı suyunun yanlış kullanımına ülkemizdeki en ilginç örneklerden biridir. Diğer alanların aksine Eşmekaya Gölü’nün kurutulması gibi bir niyet yoktur. Aksine gölün önüne bir bent yapılarak su seviyesinin yükseltilmesi ve civardaki tarım alanlarının sulanması için rezervuar olarak kullanılması amaçlanmıştır. 1995 yılında bentin yapımına başlanmış ama 2000 yılına gelindiğinde bırakın sulama suyu için su toplamasını, gölün kendisi de kurumuştur.

Kuyular

Kuyular

Kuyular, yeraltı sularını tehdit ediyor. İç Anadolu’da tarımsal sulama amacıyla açılan binlerce kuyu yeraltı suyunun seviyesinin düşmesine neden oluyor. Özellikle “bir zamanlar altı denizdi” denilen Konya Havzası’nda, bazıları kaçak açılan kuyulardan çekilen su, yeraltı su seviyesinin her yıl 1,5 metre düşmesine yol açıyor.